Schildpadden in Kaapverdië: hier spot je ze!

In de wateren rondom de Kaapverdische eilanden zwemmen vijf soorten schildpadden, stuk voor stuk bedreigd. De meest voorkomende en bekendste is de Caretta caretta schildpad, ook wel loggerhead genoemd. Het is het grootste type zeeschildpad; gemiddeld worden ze 75 tot 130 kilo. De zwaarste die ooit werd gevonden woog zelfs meer dan 200 (!) kilo.

Allemaal mooie cijfers, maar ondertussen wordt de Caretta caretta schildpad wel bedreigd. Tijd voor actie vonden de medewerkers van Project Biodiversity op het Kaapverdische eiland Sal. Het project bestaat sinds 2015 en wij gingen er een kijkje nemen.

De struggles van schildpadden

Wereldwijd wordt de Caretta caretta schildpad bedreigd, zo ook op Kaapverdië. Weinig schildpadden komen gezond uit hun ei, laat staan dat ze doorgroeien tot volwassen schildpad. Dit heeft verschillende redenen.

Stropers jagen op de schildpadden voor het vlees en tijdens het broedseizoen komt het regelmatig voor dat straathonden de nesten uitgraven. Ook zijn schildpadden vaak (onbedoelde) bijvangst van vissers. En dan is er nog het plastic afval in de zee; schildpadden denken dat dit kwallen zijn en eten het op… superdodelijk.

En ook toerisme vormt op meerdere vlakken een bron van bedreiging. Om er eentje te noemen; de resorts. Wanneer babyschildpadjes net uit hun ei breken gaan ze intuïtief op zoek naar licht. Normaal is die lichtbron de zee met daarin de weerkaatsing van het maanlicht. Maar nu er meer en meer resorts dicht bij het strand staan, raken de jonge schildpadjes in de war en kunnen ze de zee niet meer vinden.

Om ervoor te zorgen dat de Caretta caretta schildpadden wél kunnen voortleven, zijn er wereldwijd talloze projecten opgezet ter bescherming. Op Kaapverdië is dit Project Biodiversity. Hun hoofdzetel bevindt zich op het strand bij Riu Funana en Riu Cabo Verde. Dit is dé locatie waar je schildpadden kan spotten én een steentje kan bijdragen.

Het leven van een Caretta caretta schildpad

Voor we ingaan op dit project eerst een klein stukje achtergrond over de Caretta caretta schildpadden. Ze kunnen gemiddeld 40-50 jaar worden en bereiken de volwassen leeftijd rond hun 20^e. Dit is ook het moment dat vrouwtjes vruchtbaar worden. Ze kunnen dan in één seizoen tot vijf nesten leggen. Een nestje bevat gemiddeld tussen de 80 en 100 eieren. En dat klinkt veel, maar de overlevingskans is enorm laag…

Het broedseizoen is vanaf half juni tot half augustus. De vrouwtjes komen dan aan land en graven met hun achterflippers een put om de eieren in te stoppen. Daarna gebruiken ze hun voorflippers om de put terug dicht te maken. Tenslotte verlaten ze het nest en gaan ze terug naar de zee. Een schildpad staat er dus alleen voor vanaf zijn geboorte!

Wanneer de eieren zo’n twee maanden later uitkomen, weten de schildpadjes zich een weg naar boven te banen door het zand heen. Om vervolgens richting de zee te lopen. Als ze al zover zijn gekomen i.v.m. het felle licht van de resorts.

Als ze de zee halen, blijven ze daar zo’n 20 jaar ronddobberen. Eerder komen ze niet terug aan land. Dat doen ze bijvoorbeeld later pas om hun eieren te brengen. Het is bizar hoeveel kilometers ze in hun leven afleggen.

Wat houdt Project Biodiversity in?

Project Biodiversity is opgezet om de schildpad in Kaapverdië te beschermen én ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk nesten beschermd worden. Maar ook dat de beestjes veilig de zee bereiken. Dit doen ze op diverse manieren:

• In het broedseizoen gaan medewerkers (en vooral vrijwilligers!) elke nacht op stap om nesten op te sporen. Dit doen ze door de schildpadden zelf te spotten of door de sporen van waar ze gelopen of gegraven hebben op te merken. Deze patrouille zorgt ervoor dat ze 17 tot 18% van de nestjes kunnen redden. Eigenlijk maar een klein aantal, maar je kan onmogelijk 24/7 het hele eiland in de gaten houden met een beperkt aantal vrijwilligers.
• De eieren die gevonden worden, worden overgebracht naar een van de broedplaatsen op het eiland. De bekendste bevindt zich aan het strand van Santa Maria, bij de eerdergenoemde hotels. Ze maken hier putten van ca. 45 cm diep en graven de eieren op een natuurlijke manier in.
• De eieren – die veel weg hebben van pingpongballen – komen na twee maanden uit. Omwille van de lagere temperaturen komen ze vooral ’s nachts uit. De medewerkers slapen dan ook bij de broedplaats en wanneer er schildpadjes uit de nesten komen, helpen ze deze om hun weg naar de zee te vinden.

Project Biodiversity is een non-profit organisatie en leeft vooral van donaties. Hiervoor zetten ze het toerisme in. Een goede manier om de schade die het toerisme oplevert te compenseren. En voor jou dé kans om tijdens een vakantie in Kaapverdië schildpadden te spotten.

Ga bijvoorbeeld op bezoek bij hun hoofdkantoor. Je komt er alles te weten over de schildpadden en kan de kleine schildpadjes bewonderen. Wie weet zie je wel hoe ze hun eerste vinnetje in de zee stoppen. Zo schattig! Elke dag om 17.00 uur geeft een van de medewerkers een uitleg over het hele proces én worden er nesten uitgegraven. Waarom ze dit laatste doen?

Babyschildpadjes komen het nest uit als de temperatuur lager is. Juist, in de nacht. Ze worden dan door de medewerkers richting de zee geholpen. Dit geldt voor het gros van de schildpadjes. Een deel weet zichzelf niet naar boven te werken en wordt hierbij geholpen, vanaf minstens 50% van het nest de weg zelf al heeft gevonden.

Wanneer er nog schildpadjes zijn achtergebleven en ze deze uitgraven, worden ook deze schildpadjes geholpen de richting naar zee te vinden. Dit gebeurt veelal op een andere locatie, omdat het strand te druk is en er overdag te veel honden lopen.

Wie het niet erg vindt om hun wekker vroeg te zetten en om 07.00 uur ’s ochtends aanwezig is bij de broedplaats, kan wél getuige zijn van kleine schildpadjes die hun eerste slagen in zee maken. Bijzonder om te zien!

Wanneer kan je op Kaapverdië schildpadden spotten?

De vraag is of je babyschildpadjes of volwassen schildpadden wilt spotten. De kans dat je volwassen schildpadden in Kaapverdië spot, is het grootst tijdens het broedseizoen; van half juni tot half oktober. De schildpadden komen dan aan land en zwemmen dicht bij de kust. Vanop een bootje kan je ze bijna niet missen.

Ca. twee maanden na het broedseizoen – van half augustus tot half december – komen de eieren uit en heb je kans de kleine schildpadjes in het echt te bewonderen. Wie in september gaat, heeft de meeste kans op twee vliegen in één klap.

Een steentje bijdragen kan zo!

Project Biodiversity is een non-profit organisatie; ze leven van donaties van consumenten. Dit is één van de redenen waarom hun broedplaats bij Riu Funana en Riu Palace Cabo Verde zo belangrijk is. Tijdens de uitleg krijg je namelijk ook de kans om een schildpadje of zelfs een nest te adopteren.

Wij kozen er onlangs voor om een nestje te adopteren. Je betaalt dan een symbolisch bedrag (de richtprijs voor een nest is € 40,- maar meer is altijd welkom!) en mag een nestje uitkiezen. Via e-mail word je (ook met foto’s) op de hoogte gehouden van jouw nest, bijvoorbeeld wanneer deze is uitgekomen.

Geef je hier liever geen geld aan uit? Denk dan eens aan je plastic verbruik en start daarmee op vakantie. Gebruik geen plastic rietjes en neem zelf een zak mee als je gaat souvenir shoppen in Santa Maria (een superleuk dorpje vlakbij de broedplaats). Kaapverdië heeft geen afvalverwerkingssysteem zoals bij ons en vanaf plastic in de zee belandt, is het een van de grootste bedreigingen voor de schildpadden.

Keuzehulp: Sal of Boa Vista, welk eiland past bij jou?

Meer weten over Project Biodiversity? Bekijk hun website of volg ze op Instagram voor de allerschattigste schildpaddenfoto’s én meer informatie.